27/09/2026
TÔI CŨNG VIẾT BÀI, NHƯNG TÔI KHÔNG DÁM NHẬN MÌNH BIẾT HẾT NGHỀ XNK
Tôi vừa là người làm nghề, vừa tham gia đào tạo XNK – Logistics.
Tôi cũng viết bài trên mạng khá nhiều.
Nhưng nếu để ý, các bạn sẽ thấy tôi ít viết những bài kiểu “dạy đời”, định hướng nghề nghiệp hay chứng minh mình biết nhiều kiến thức.
Tôi thích viết CASE STUDY – những tình huống thực tế trong nghề.
Tại sao?
Bởi vì càng làm nghề lâu, tôi càng nhận ra một điều:
XNK là một nghề mà đôi khi chúng ta tưởng mình biết rất rõ… cho đến khi gặp một tình huống thực tế.
Tôi có thể viết một bài về C/O.
Một bài về HS Code.
Một bài về Incoterms.
Một bài về chứng từ.
Một bài về Hải quan.
Những kiến thức đó trên Internet không thiếu.
Các bạn hoàn toàn có thể tìm thấy rất nhiều tài liệu, giáo trình, văn bản và bài viết về chúng.
Nhưng cái khó của nghề không nằm ở chỗ “biết định nghĩa”.
Cái khó nằm ở chỗ:
Khi tình huống thực tế xảy ra thì xử lý thế nào?
Ví dụ rất đơn giản: FOB là gì? Or CIF là gì?
Ai cũng có thể giải thích.
Nhưng khi một giao dịch thực tế xuất hiện những vấn đề về Invoice, Freight, Insurance, C/O, thanh toán, chứng từ… thì câu chuyện không còn đơn giản như một dòng định nghĩa trong giáo trình.
C/O cũng vậy.
HS Code cũng vậy.
Chính sách mặt hàng cũng vậy.
Chứng từ cũng vậy.
Nghề thật luôn có những biến số mà bài học lý thuyết không thể đưa hết vào một công thức.
Và tôi cũng không phải người lúc nào cũng đúng.
Tôi nói điều này rất thật.
Có những case tôi từng nhận định chưa chính xác.
Có những vấn đề ban đầu tôi nghĩ theo một hướng, sau khi kiểm tra thêm văn bản, trao đổi thêm với người trong nghề hoặc nhìn lại toàn bộ hồ sơ thì phải điều chỉnh nhận định của mình.
Tôi không xem đó là điều đáng xấu hổ.
Ngược lại. Tôi nghĩ đó chính là một phần của quá trình làm nghề.
Bởi vì, Người làm nghề không đáng tin vì họ chưa bao giờ sai.
Mà đáng tin hơn ở chỗ:
Khi phát hiện mình sai, họ có sẵn sàng kiểm tra lại, thừa nhận và sửa hay không.
Vì vậy, khi tôi viết CASE STUDY, tôi thường không muốn đưa ra một câu trả lời kiểu:
“Đây là đáp án duy nhất và tôi chắc chắn đúng.”
Tôi thích đặt vấn đề:
Tình huống là gì?
Dữ liệu thực tế như thế nào?
Quy định nào liên quan?
Có những cách hiểu nào?
Rủi ro nằm ở đâu?
Nếu đứng ở vị trí DN thì nên cân nhắc điều gì?
Phương án nào phù hợp với bối cảnh đó?
Đó mới là thứ tôi muốn các bạn trẻ học được.
Bởi vì XNK không phải lúc nào cũng chỉ có “ĐÚNG” và “SAI”.
Có những vấn đề rất rõ ràng.
Nhưng cũng có những vấn đề cần đặt trong đúng bối cảnh, đúng thời điểm, đúng loại hình, đúng chứng từ và đúng quy định đang có hiệu lực mới có thể đưa ra nhận định phù hợp.
Cho nên tôi càng làm càng ít dám nói: “Tôi biết rồi.”
Mà thường tự hỏi: “ Có chắc mình đã nhìn đủ dữ liệu chưa?”
“Quy định này còn hiệu lực không?”
“Có tình tiết nào trong hồ sơ mình chưa biết không?”
“Nếu thay đổi một điều kiện thì kết quả có thay đổi không?”
Đó chính là tư duy nghiệp vụ.
Tôi cũng muốn nói một điều về những người chia sẻ kiến thức trên mạng.
Mỗi người có một cách chia sẻ.
Có người thích viết lý thuyết.
Có người thích hướng nghiệp.
Có người thích tổng hợp văn bản.
Có người thích chia sẻ kiến thức cơ bản.
Có người thích viết case.
Tất cả đều có giá trị ở những mức độ khác nhau.
Tôi chỉ muốn những người mới bước vào nghề hiểu một điều:
Đừng đánh đồng một bài viết hay với kinh nghiệm thực tế.
Và cũng đừng đánh đồng:
Biết kiến thức → biết làm nghề.
Viết được bài → xử lý được case.
Nói được thuật ngữ → có nghiệp vụ.
Ba chuyện đó không hoàn toàn giống nhau.
Còn riêng tôi…
Tôi vẫn sẽ tiếp tục viết.
Nhưng tôi thích viết những câu chuyện từ nghề hơn.
Có thể hôm nay tôi đưa ra một nhận định.
Ngày mai có người chỉ ra một văn bản hoặc một tình tiết tôi chưa nhìn thấy.
Tôi kiểm tra lại.
Nếu tôi sai, tôi sửa.
Nếu vấn đề còn có nhiều cách hiểu, tôi nói rõ đó là vấn đề cần tiếp tục trao đổi.
Tôi nghĩ đó mới là cách học nghề tử tế.
Không cần phải lúc nào cũng chứng minh:
“Tôi giỏi.”
Mà quan trọng hơn là cùng nhau tìm:
“Đâu là cách hiểu và cách xử lý phù hợp nhất với tình huống thực tế?”
Và nếu một bài CASE STUDY của tôi khiến một bạn trẻ biết đặt thêm một câu hỏi trước khi quyết định xử lý một lô hàng…
Tôi nghĩ bài viết đó đã có giá trị.
Không cần phải “dạy” ai cả.
Chia sẻ điều mình đã trải qua.
Cùng nhau kiểm chứng.
Cùng nhau học.
Và cùng nhau trưởng thành trong nghề.
Đó là cách tôi muốn tiếp tục làm nội dung về XNK – Logistics.
BR XNK
Biến Logistics phức tạp thành kiến thức ai cũng dễ hiểu.