25/12/2024
[BÀI DỰ THI SỐ 2]
Có lẽ sẽ chẳng ra sao cả, nếu chúng ta, hết ngày này tháng nọ, loay hoay đi tìm một định nghĩa tuyệt đối về “tình yêu nước”. Còn nhớ, cách đây ít hôm, khi một đoàn nghệ sĩ trẻ tuổi từ miền Nam xa xôi bay ngược về Thủ đô phương Bắc tổ chức show ca nhạc lớn, sẵn có dịp thuận tiện, họ đến viếng lăng Bác tỏ lòng thành kính trong không khí trang nghiêm vào một sáng đầu đông trời hửng nắng nhẹ. Câu chuyện thoạt nghe thật khiến lòng người cư nhiên dễ chịu, ấm áp lên theo, vì đó chẳng phải là tín hiệu tốt cho thấy những người trẻ tài năng dù ở đâu hay thuộc thế hệ nào chăng nữa, vẫn mãi tạc ghi truyền thống hướng về cội nguồn hay sao? Vậy đó, nhưng khá bất ngờ, dưới những tấm ảnh chụp kỷ niệm lên sóng mạng xã hội, sôi nổi ở phần bình luận ngoài lời khen ngợi ra, vẫn không ít “góp ý” dạng: “Cậu kia để tóc nhuộm phản cảm, phải nhuộm đen trần hết cả lượt mới hợp thuần phong mỹ tục”. “Chắc gì đã yêu nước, bọn trẻ ranh toàn lố lăng chiêu trò câu view.” “Thử đất nước chiến tranh mấy cu này ra trận thì còn trông mong gì, nhìn đã biết ẻo lả…”
Tại sao thế? Vì cớ gì chúng ta đột nhiên khắt khe rồi tấn công chính đồng bào mình bằng những chuẩn mực yêu nước tự đề ra? Phải như nào nữa mới được gọi là yêu nước? Là “đủ tiêu chuẩn” cống hiến cho xã hội? Liệu chúng ta có đang thần thánh hóa chuyện yêu nước hay không?
Chín người mười ý đồng thời sẽ sinh ra góc nhìn nhận có phần khác biệt. Còn riêng cá nhân tôi thì tin rằng, tình yêu với đất nước, vốn dĩ bắt rễ từ suối nguồn tình cảm thanh khiết mà dung dị. Phàm là thứ hiếm hoi xuất phát bởi con tim, do phần “NGƯỜI” chứ không tuân theo bản năng phần “CON” chỉ đạo, “tinh thần yêu nước” cố nhiên “cũng như các thứ của quý” tức rất có giá trị, đáng trân trọng. Hơn nữa, tình yêu mà, chưa bao giờ nó cần đến công thức, khái niệm phức tạp. Ngôn ngữ tình yêu, lắm khi thẳng thắn, bộc trực: “Tôi yêu Việt Nam”, rất “rõ ràng dễ thấy” như “được trưng bày trong tủ kính, trong bình pha lê.” Ai cũng hiểu, ai cũng biết. Nhưng kể ra ngộ, bởi “tình yêu nhút nhát cũng là tình yêu chân thành” (Nguyễn Nhật Ánh). Có thể không câu nào nói yêu, nhưng nơi đáy mắt, tâm hồn, đến cả hơi thở chỗ nào cũng là yêu, là thương. Các biểu hiện này được xếp vào dạng thức cao hơn của tình yêu. Và khác nữa ở chỗ, nó được “cất giấu kín đáo trong rương, trong hòm”, nếu ai không tinh ý thì khó nhận ra. Vậy chung quy lại, điều quan trọng nhất không phải là cách yêu, mà việc chứng minh tình yêu bằng những cống hiến giúp ích cho Tổ Quốc, mới là tình yêu nước thực sự. “Bổn phận của chúng ta là làm cho những của quý kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày. Nghĩa là phải ra sức giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến.” Mượn câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đặt trong trường hợp này, hoàn toàn diễn tả đúng đắn và đầy đủ nhất ý nghĩa của tình yêu nước.
Ít ai giải mã được lý do vì sao mình yêu, và tôi tin rằng nếu được hỏi câu tương tự “Vì sao phải có tinh thần yêu nước?”, thì nhiều người trong chúng ta ắt sẽ thấy lúng túng, khó trả lời. Thực chất, hầu hết người dân Việt đều được nuôi dưỡng từ cái nôi giàu truyền thống văn hóa, nơi ươm mầm hạt giống yêu nước thuở rất sớm. Chúng ta yêu Việt Nam sở dĩ vì nhiều điều cộng dồn lại, thậm chí từ những điều rất đỗi đơn giản, có lẽ đến chính bản thân còn chẳng nhận ra. Không phải ngày một ngày hai, đó là cả quá trình bồi đắp kiên nhẫn mới kết thành trái ngọt - tình yêu vô điều kiện. Hơn nữa, ta luôn có thiên hướng bảo vệ điều mình yêu theo mệnh lệnh của con tim và chẳng ai khước từ nổi khao khát cho đi, được hết mình phụng sự cho “công việc yêu nước, công việc kháng chiến.” Vậy nói cách khác, tình yêu nước là trụ đỡ tinh thần giữ cho con người khỏi lạc lối, mất phương hướng giữa biển đời vô tận, là một trong những lý do để con người vin vào lúc cần tìm tới ý nghĩa sống đích thực.
Tình yêu nước nhen nhóm từ những chi tiết nhỏ nhặt nhất. Càng hiểu và trân trọng những điều bình dị xung quanh bao nhiêu, tình yêu nước càng rực cháy dữ dội hơn trong tâm hồn. Thế nhưng, thử hỏi liệu có bao nhiêu người con Hưng Yên trong số chúng ta ở đây, biết đến sự tồn tại của vị anh hùng lỗi lạc Nguyễn Khoái dù tên ông gắn liền với con đường mà hàng ngày ta đi qua không ít lần? Xuất thân là một tướng lĩnh nhà Trần, Nguyễn Khoái sống vào khoảng thế kỷ thứ XIII, chưa rõ năm mất. Theo sử sách thuật lại, thuở bé, ông đã sớm trổ tài võ lực, sức khỏe hơn người, từng tay không nắm lấy sừng hai con trâu đẩy ra hai phía khiến chúng bất lực chịu cứng. Chính lợi thế siêu việt này, sau đó, đã góp phần không nhỏ đưa Nguyễn Khoái trở thành chỉ huy đội quân cấm vệ binh tinh nhuệ, dưới sự tín nhiệm trọng trách từ vua Trần Nhân Tông và Thái Thượng Hoàng Trần Thánh Tông. Hơn thế nữa, tài liệu xưa còn ghi nhận công lao rất lớn của ông trong hai cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông năm 1285 và 1287, điển hình qua các trận chiến lịch sử như trận Toa Đô, Tây Kết, thủy chiến Bạch Đằng giang. Rõ ràng, phải thật sự yêu Tổ Quốc như máu thịt, vị tướng lĩnh tài ba Nguyễn Khoái mới xả thân hết mình, sẵn sàng lao vào cuộc hỗn chiến và giành về vô số những thành tựu hiển hách lưu danh sau này. Thậm chí, cảm kích trước tấm lòng tận hiến vì vận mệnh quốc gia của ông, vua Trần Thánh Tông đã lệnh ban đặc ân chức vị “Liệt hầu” tước chỉ dành cho hoàng tộc, và cấp hẳn một hương làm thực ấp, hay chính là địa phận “Khoái Châu” ngày nay. Cái tên “Khoái Châu” ra đời âu cũng ghép từ tên người anh hùng này mà có được.
Con tàu thời gian không ngừng lăn bánh, vạn vật biến chuyển bao thế hệ cũng đổi thay. Song, tinh thần yêu nước vẫn vẹn nguyên những giá trị bền vững, là ngọn hải đăng soi lối đất nước ngay cả trong những ngày giông tố khắc nghiệt nhất. Mưa rồi sẽ tạnh, trời lại sáng. Ánh bình minh cuối con đường luôn xuất hiện sau màn đêm dài. Bền bỉ xây đắp cho công cuộc bảo vệ, phát triển đất nước, đó là sứ mệnh, trách nhiệm và bổn phận của tất cả những người con mang trong mình dòng máu Lạc Hồng. Bạn sẽ làm gì để chứng minh tình yêu với đất nước? Câu trả lời còn nằm trong nhận thức, hành động của chính bạn đó!
Em ơi em Đất nước là máu xương của mình
Phải biết gắn bó và san sẻ
Phải biết hoá thân cho dáng hình xứ sở
Làm nên đất nước muôn đời…
(Đất nước - Nguyễn Khoa Điềm)
