04/11/2025
TÌM HIỂU VỀ TỶ GIÁ GHI SỔ BÌNH QUÂN GIA QUYỀN THEO THÔNG TƯ 99/2025/TT-BTC
🎯 Ví dụ 1: Tỷ giá ghi sổ bình quân gia quyền cho tài khoản tiền gửi USD. Tình huống: Công ty A có tài khoản USD tại ngân hàng. Trong tháng 10/2025, các nghiệp vụ sau phát sinh:
Ngày Nghiệp vụ Số tiền (USD) Tỷ giá (VND/USD) Ghi chú
01/10 Số dư đầu kỳ 5.000 24.000 -
05/10 Nhận tiền từ khách hàng +3.000 24.200 Tăng tiền gửi USD
10/10 Thanh toán cho nhà cung cấp -2.000 (dùng tỷ giá ghi sổ) Giảm tiền gửi USD
20/10 Nhận thêm tiền +4.000 24.150 -
Cách tính tỷ giá ghi sổ bình quân gia quyền:
Tổng giá trị quy đổi = (5.000×24.000) + (3.000×24.200) + (4.000×24.150)
= 120.000.000 + 72.600.000 + 96.600.000 = 289.200.000 VND
Tổng số lượng USD: 5.000 + 3.000 + 4.000 = 12.000 USD
👉 Tỷ giá ghi sổ bình quân gia quyền = 289.200.000 /12.000 = 24.100 VND/USD
=> Khi chi 2.000 USD ngày 10/10, kế toán dùng tỷ giá ghi sổ 24.100 VND/USD để hạch toán.
🎯 Ví dụ 2: Xác định tỷ giá ghi sổ bình quân cho công nợ phải thu khách hàng. Công ty B có khách hàng nước ngoài thanh toán bằng EUR.
Ngày Nghiệp vụ Số EUR Tỷ giá (VND/EUR) Ghi chú
01/09 Bán hàng cho KH1 10.000 26.000 Ghi nhận phải thu
05/09 Bán hàng cho KH1 5.000 26.200 Ghi nhận phải thu
15/09 KH1 thanh toán 8.000 26.150 Thanh toán một phần
Tỷ giá ghi sổ bình quân gia quyền công nợ KH1
= [(10.000×26.000) + (5.000×26.200)] / (10.000+5.000)
= (260.000.000 + 131.000.000) / 15.000 = 26.066,67 VND/EUR
Khi KH thanh toán 8.000 EUR → kế toán dùng tỷ giá 26.066,67 để quy đổi ghi giảm công nợ.
🎯 Ví dụ 3: Theo dõi tỷ giá riêng cho từng loại ngoại tệ. Công ty có:
Tài khoản tiền gửi USD ở Vietcombank
Tài khoản tiền gửi JPY ở Mizuho Bank
Kế toán phải tính riêng tỷ giá ghi sổ bình quân cho từng loại ngoại tệ (USD, JPY, EUR…).
Không được gộp chung để tính, vì mỗi loại tiền có biến động và giá trị quy đổi khác nhau.
✅ Tóm tắt nguyên tắc:
- Tỷ giá ghi sổ bình quân gia quyền được dùng để quy đổi các nghiệp vụ phát sinh trong kỳ.
- Cuối kỳ, có thể xác định lại tỷ giá bình quân nếu phát sinh nhiều lần thu/chi.
- Kế toán phải theo dõi chi tiết số lượng nguyên tệ và giá trị quy đổi VND của từng đối tượng (từng khách hàng, nhà cung cấp, từng loại tiền).
So với Thông tư 200/2014/TT-BTC, quy định về tỷ giá ghi sổ bình quân gia quyền trong Thông tư 99/2025/TT-BTC về cơ bản không thay đổi bản chất, nhưng được mô tả cụ thể và chặt chẽ hơn. Nếu như trước đây, Thông tư 200 chỉ dừng lại ở nguyên tắc chung – tỷ giá ghi sổ bình quân là tỷ giá xác định dựa trên giá trị quy đổi ra VND của các nghiệp vụ phát sinh theo từng loại nguyên tệ trong kỳ, thì Thông tư 99 đã diễn giải chi tiết hơn về cách tính, đối tượng áp dụng, và thời điểm xác định. Thông tư 200 sử dụng từ "di động", còn thông tư 99 đã mở rộng cả kỳ hoặc thời điểm thanh toán.
Điểm mới dễ nhận thấy nhất là Thông tư 99 yêu cầu doanh nghiệp phải theo dõi chi tiết hơn: không chỉ theo từng loại ngoại tệ như USD, EUR, JPY mà còn phải bóc tách theo từng đối tượng công nợ – ví dụ khách hàng X, nhà cung cấp Y, tài khoản tiền gửi Z. Điều này giúp kế toán phản ánh rõ ràng hơn sự biến động của từng khoản mục ngoại tệ, đồng thời thuận lợi hơn cho việc đối chiếu và kiểm toán. Ngoài ra, thay vì chỉ được xác định tỷ giá ghi sổ bình quân vào cuối kỳ như trước, Thông tư 99 cho phép doanh nghiệp xác định tại từng thời điểm thanh toán, mang lại sự linh hoạt hơn cho những đơn vị có tần suất giao dịch ngoại tệ cao.
Nhìn tổng thể, Thông tư 99 không “đẻ thêm phép tính” hay tạo ra thay đổi lớn về cách xác định tỷ giá, mà chủ yếu chuẩn hóa và cụ thể hóa cách làm để các doanh nghiệp thống nhất trong thực hiện. Nói cách khác, tỷ giá ghi sổ bình quân gia quyền vẫn là “người quen cũ” trong kế toán, chỉ khác là giờ đây được quy định chi tiết hơn, rõ sổ hơn và ít gây tranh cãi hơn khi lập báo cáo tài chính.
- Mr Wick Kiểm toán -
