30/04/2025
🇻🇳 Hồi nhỏ, tớ chỉ biết 30/4 là ngày được nghỉ học.
Lớn lên rồi mới hiểu… đó là ngày mà có hàng triệu người không bao giờ được trở về.
– “Mai cháu được nghỉ học rồi ?”
Tớ bảo ông, mắt vẫn còn lim dim sau giấc ngủ trưa, tay mân mê cuốn lịch bàn vừa lật đến ngày 30/4. Ông không trả lời ngay. Ông chỉ khẽ gật đầu, rót thêm chén trà rồi lặng nhìn khoảng sân lốm đốm nắng.
Một lát sau, ông bắt đầu kể, như thể đã đợi câu hỏi ấy từ lâu…
Ông từng là lính. Một người lính trẻ rời quê hương với ba lô nhẹ tênh, trong đó chỉ có vài bộ quần áo, một cuốn nhật ký và tấm ảnh đen trắng của bà. Ông kể về những đêm hành quân ròng rã, trời rét buốt, chân tứa máu vì giày rách, vẫn phải lặng lẽ đi – vì đằng sau là làng xóm, là Tổ quốc.
Ông kể về người bạn thân – mất trong một lần phá vòng vây. “Bạn tớ ngã xuống khi chỉ mới hai mươi mốt tuổi, cái tuổi mà người ta mơ mộng về tương lai, chứ không phải nằm lại dưới gốc cây giữa rừng già.” Ông thở dài. Rồi nói:
"Tự do, hòa bình không phải dễ. Có được bây giờ, cố gắng mà giữ."
Tớ im lặng. Không phải vì không hiểu, mà vì cảm thấy có điều gì đó len vào trong tim – như một nhánh lửa nhỏ âm ỉ cháy.
Hồi cấp 1, cô giáo hỏi cả lớp:
– “Các con biết 30/4 là ngày gì không?”
Tớ hồn nhiên giơ tay, đáp to:
– “Là ngày được nghỉ lễ ạ!”
Cả lớp cười ồ. Cô không trách, chỉ cười nhẹ, nhưng ánh mắt cô chùng xuống. Hôm đó, cô kể cho chúng tớ nghe những điều không có trong SGK.
Về đoàn quân đi trong đêm mà ánh mắt vẫn sáng rực như có sao trời dẫn lối.
Về cây cầu Hiền Lương chia đôi đất nước, một bên cờ đỏ, một bên cờ vàng, một tiếng gọi nhau mà cả đời không được trả lời.
Về chiếc xe tăng 843 húc đổ cổng Dinh Độc Lập trưa 30/4 năm ấy – khi cả dân tộc vỡ òa vì chiến tranh đã kết thúc.
Và tớ nhớ mãi, người bạn ngồi cuối lớp hôm đó đã lặng thinh suốt cả buổi học. Sau này, tớ mới biết, bố bạn là liệt sĩ, mất khi bạn còn chưa đầy hai tuổi. Mỗi lần học đến bài lịch sử về chiến tranh, bạn lại gục xuống bàn, cố giấu đi nước mắt.
Tớ không còn nghĩ 30/4 chỉ là một “ngày nghỉ học”.
Vì có những người… đã không bao giờ được nghỉ, không bao giờ được trở về. Họ ngã xuống, để những đứa trẻ như tớ được ngẩng cao đầu sống trong hòa bình.
Sau này, lớn hơn một chút, tớ xem một bộ phim tài liệu – trong đó có cảnh những chiến sĩ bị giam trong hầm đá, thân thể bị tra tấn đến rỉ máu, nhưng ánh mắt vẫn không rời lá cờ Tổ quốc. Một số người bị khoét gân, không thể nằm ngửa, chỉ có thể úp mặt xuống đất mà thè lưỡi nếm cơm trộn nước bẩn để sống.
Tớ lặng người.
Tớ hiểu thêm, tự do không phải điều ngẫu nhiên. Tự do là những vết sẹo cha ông để lại. Là tiếng kèn, là máu, là những bức thư chưa gửi kịp. Là cả tuổi thanh xuân bỏ lại giữa rừng sâu.
Bây giờ, mỗi khi nhìn lá cờ đỏ sao vàng tung bay giữa sân trường, tớ không còn thấy đó là một biểu tượng đơn thuần. Tớ thấy máu xương. Thấy hy sinh. Và thấy cả lời nhắc nhở của ông tớ – lặp lại trong tim:
"Chúng ta được sống tiếp… vì có những người đã không còn cơ hội ấy."
Ngày 30/4, với tớ, là một lời hứa thầm thì trong tim.
Sẽ sống sao cho xứng đáng.
Sẽ yêu nước theo cách bình dị nhất – là tử tế, là biết ơn, là không quên.
Và nếu hôm nay, bạn vẫn đang đi tìm một lý tưởng sống cho riêng mình, thì có lẽ, câu trả lời đã hiện lên – trong sắc đỏ của lá cờ đang tung bay kia…
(Chuyện của Gió)
