27/10/2024
Người TQ có hạnh phúc không?
Gần đây lão có cơ hội làm việc với một số doanh nhân TQ, hầu hết họ thuộc thế hệ 8x còn rất trẻ, được đào tạo bài bản ở trong nước hoặc nước ngoài. Họ nói tiếng Anh lưu loát và thường xuyên đi công tác ở nhiều nước trên thế giới, nơi tập đoàn của họ có chi nhánh. Đôi lúc để tăng tính thân thiện có thể cùng nhau ra sân golf so gậy, họ là những tay golf sành điệu.
Quan hệ Việt- Trung đang ấm lên. Đặc biệt là khi VN đang xúc tiến hàng loạt dự án đầu tư khủng về hạ tầng, TQ hiện đang là quốc gia số 1 về lĩnh vực này. Hàng trăm doanh nghiệp lớn của TQ đang vào VN tìm kiếm cơ hội hợp tác làm ăn.
Với người hàng xóm khổng lồ có nhiều duyên nợ, người Việt có rất nhiều ý kiến khác nhau. Có người yêu, có người ghét là chuyện không lạ. Cùng với những ý kiến có chất lượng thực tiễn thì vẫn còn đó không ít ý kiến cực đoan, chối bỏ, bài xích… Dẫu rằng trong đời họ chưa chắc đã có một lần sang thăm đất nước chiếm tới 1/5 dân số thế giới này.
Một câu hỏi được đặt ra là: Người TQ có hạnh phúc không? Đây là câu hỏi mà các nhà chức trách toàn cầu coi trọng khi xây dựng chính sách để phục vụ người dân tốt hơn. Cũng như người Việt vậy thôi, ai đó muốn có đánh giá khách quan về xã hội VN đều có thể làm một cuộc khảo sát nho nhỏ trong cộng đồng mình đang sống, ở quê hương của mình và một vài nơi mà mình có dịp ghé qua.
Để có cái nhìn khách quan, lão đã đọc “Báo cáo hạnh phúc toàn cầu năm 2023” do Ipsos công bố được tờ Global times đăng tải. Bài viết hơi dài, những ai quan tâm có thể tham khảo.
https://www.globaltimes.cn/page/202303/1288231.shtml
Các cuộc khảo sát quốc tế gần đây cho thấy mức độ hạnh phúc của người dân ở TQ đại lục đã tăng lên đáng kể trong những năm gần đây, với một trong những báo cáo khảo sát cho thấy người dân TQ nằm trong số những người hạnh phúc nhất thế giới.
Báo cáo Hạnh phúc Toàn cầu 2023 do công ty tư vấn và nghiên cứu thị trường đa quốc gia Ipsos công bố trước Ngày Quốc tế Hạnh phúc vào ngày 20 tháng 3 cho thấy người dân TQ là những người hạnh phúc nhất trong số 32 quốc gia và khu vực được lấy mẫu, với 91% người TQ được hỏi cho biết họ nói chung là hạnh phúc, tăng 12% so với một thập kỷ trước.
Báo cáo Hạnh phúc Thế giới năm 2023, một ấn phẩm thường niên của Mạng lưới Giải pháp Phát triển Bền vững của Liên hợp quốc trong đó các nước Bắc Âu thường xếp hạng cao hơn TQ, đã xếp hạng TQ đại lục ở vị trí thứ 64 trong số 137 quốc gia và khu vực trong năm nay, cao hơn 30 bậc so với năm 2020.
Các cuộc khảo sát, với các bảng câu hỏi và phương pháp xếp hạng khác nhau, đều ngụ ý rằng người dân ở TQ đại lục nhìn chung hạnh phúc hơn và thậm chí được xếp hạng là hạnh phúc nhất ở một số khía cạnh nhất định, các nhà quan sát nhận thấy.
Tại sao người dân TQ hạnh phúc hơn trước? Hoàn cầu Thời báo đã liên hệ với Ipsos, cũng như các nhà xã hội học và học giả văn hóa có trụ sở tại TQ và quốc tế, cùng với những người dân bình thường, để tìm hiểu những lý do có thể đằng sau sự gia tăng hạnh phúc nói chung của người dân TQ.
Gia đình, bạn bè là quan trọng nhất
"Nhờ có gia đình và bạn bè, người TQ là những người hạnh phúc nhất thế giới", một bài báo của tờ South China Morning Post ngày 21/3/2023 tuyên bố theo kết luận của báo cáo khảo sát Ipsos, nói rằng "mối quan hệ là nguồn hạnh phúc chính ở TQ".
Tầm quan trọng của gia đình và mối quan hệ xã hội đối với hạnh phúc của người TQ được chỉ ra rõ ràng trong cuộc khảo sát của Ipsos, cho thấy người TQ hài lòng hơn với "con cái", "mối quan hệ với bạn đời hoặc vợ/chồng" và "bạn bè" so với các khía cạnh khác. Trong khi một số người phương Tây hài lòng hơn với các yếu tố liên quan đến hoàn cảnh và cảm xúc cá nhân của họ, chẳng hạn như "tiếp cận hoặc hòa nhập với thiên nhiên" và "trình độ học vấn".
Các giá trị xã hội truyền thống của TQ được thể hiện trong kết quả, vì người TQ có động lực mạnh mẽ hướng tới sự hòa hợp trong gia đình, như câu nói cổ của TQ, "hòa thuận trong gia đình mang lại thịnh vượng", Zhang Yiwu, giáo sư văn học tại Đại học Bắc Kinh cho biết.
Zhang cho biết người TQ có xu hướng cảm thấy hạnh phúc hơn trong quan hệ họ hàng và xã hội. "Ngay cả khi không giàu có, người đó vẫn có thể có được rất nhiều hạnh phúc khi có một gia đình ấm áp và hạnh phúc, cũng như nhiều bạn bè như một nguồn hỗ trợ", ông nói với tờ Global Times.
Nhà tâm lý học Zhang Jiehai đồng ý. “Xã hội TQ là một xã hội của các mối quan hệ giữa các cá nhân, và các mối quan hệ giữa các cá nhân tốt có tác động lớn đến hạnh phúc của người dân TQ”, Zhang Jiehai nói.
Ipsos đã khảo sát 32 quốc gia và khu vực chiếm hơn 80 phần trăm GDP của thế giới, Nicolas Boyon, Phó chủ tịch cấp cao của Ipsos Public Affairs tại Hoa Kỳ, cho biết trong một email trả lời tờ Global Times.
Boyon cho biết danh sách các khía cạnh cuộc sống được đề cập trong bảng câu hỏi khảo sát đã được thiết kế cẩn thận, vì vậy mỗi khía cạnh đều có liên quan đến tất cả mọi người ở mọi quốc gia và khu vực, và có thể được hiểu tương tự nhau. "Mục tiêu chính của chúng tôi là sự nhất quán giữa các nền văn hóa và theo thời gian", ông viết.
Hài lòng với tình hình kinh tế, xã hội, chính trị của TQ
Tình hình kinh tế, xã hội và chính trị ở một quốc gia hoặc khu vực cũng ảnh hưởng phần lớn đến hạnh phúc của người dân ở đó.
So với hầu hết những người trả lời không phải người TQ bày tỏ mức độ hài lòng thấp với "tình hình kinh tế của đất nước" và "tình hình xã hội và chính trị của đất nước", dẫn đến tỷ lệ hài lòng trung bình chung ở cả hai khía cạnh chỉ ở mức 40 phần trăm, những người trả lời là người TQ bày tỏ mức độ hài lòng cao hơn về tình hình kinh tế, xã hội và chính trị của TQ.
Cuộc khảo sát cho thấy khoảng 78% và 83% người TQ được hỏi cho biết họ hài lòng với "tình hình kinh tế của đất nước" và "tình hình chính trị xã hội của đất nước", xếp thứ ba và thứ nhất trong số tất cả các quốc gia và khu vực.
Zhang Jiehai cho biết xã hội TQ ổn định, và ý thức về công bằng và chính nghĩa ngày càng tăng.
Ông đề cập đến việc nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân TQ nhờ vào hạnh phúc gia tăng trong xã hội TQ ổn định.
"Các nghiên cứu nước ngoài đã chỉ ra mối quan hệ chặt chẽ giữa 'không bỏ túi số tiền nhặt được' và hạnh phúc của người dân", ông nói. "Trong một thí nghiệm được thực hiện trên đường phố của nhiều quốc gia khác nhau, Đan Mạch có tỷ lệ người trả lại tiền nhặt được cao nhất và họ thường được xếp hạng là một trong những công dân hạnh phúc nhất trong chỉ số hạnh phúc của Liên hợp quốc".
Tương tự như vậy, TQ có lẽ có tỷ lệ giao hàng nhanh bị đánh cắp thấp nhất, điều này cũng liên quan chặt chẽ đến ý thức hạnh phúc mạnh mẽ của người dân ở đó, Zhang Jiehai lấy ví dụ. "Các gói hàng nhanh và giao đồ ăn không có người giám sát được đặt ở lối vào và khoa nội trú của bệnh viện là cảnh tượng thường thấy ở TQ", ông nói thêm. "Các vụ việc giao hàng bị đánh cắp rất hiếm khi xảy ra vì chất lượng cuộc sống của người dân TQ đã được cải thiện".
Nhớ lại những ngày tháng học tập tại Đại học Bắc Kinh năm 2022 với tư cách là một học giả Hàn Quốc, Kwon Ki-sik, người đứng đầu Hiệp hội hữu nghị thành phố Hàn Quốc-TQ, tin rằng có bốn yếu tố chính góp phần tạo nên mức độ hạnh phúc cao của người dân TQ.
Thứ nhất, người dân TQ rất tin tưởng vào hệ thống chính trị của đất nước. Kwon cho biết sự ủng hộ không ngừng của người dân TQ đối với Đảng Cộng sản TQ (CPC) và các nhà lãnh đạo là nguồn gốc của sự ổn định ở TQ, trái ngược hoàn toàn với một số quốc gia phương Tây, nơi bất ổn chính trị đã dẫn đến sự bất mãn chung.
Thứ hai là sự an toàn. Các thành phố lớn của TQ bao gồm Bắc Kinh và Thượng Hải là một trong số ít thành phố trên thế giới mà người dân có thể tự do đi lại vào ban đêm nhờ an ninh công cộng tốt, trong khi một số vấn đề an ninh xảy ra ở một số thành phố lớn của Hoa Kỳ khiến nhiều người không dám ra ngoài sau khi trời tối, Kwon cho biết.
Thứ ba, người dân TQ vô cùng tự hào về sự phát triển và thịnh vượng của đất nước, vì TQ đã đạt được tăng trưởng kinh tế đáng kể trong nhiều thập kỷ cải cách và mở cửa. Kwon tin rằng cảm giác tự hào này có liên quan rất lớn đến hạnh phúc của người dân TQ.
Thứ tư, người dân TQ hài lòng với những nỗ lực của chính phủ trong việc xây dựng một xã hội khá giả và đạt được sự thịnh vượng chung. "Sự tin tưởng lẫn nhau giữa Đảng Cộng sản TQ và nhân dân là gốc rễ hạnh phúc của người dân TQ", Kwon lưu ý.
Ba cuộc khảo sát hạnh phúc gần đây của Ipsos được thực hiện vào tháng 8 năm 2020, tháng 12 năm 2021 và tháng 1 năm 2023 cho thấy lần lượt 93 phần trăm, 83 phần trăm và 91 phần trăm người TQ được hỏi đều hạnh phúc, xếp thứ nhất, thứ ba và thứ nhất trong số tất cả các quốc gia và khu vực được thăm dò.
Đại dịch là nguồn lo lắng cho thế giới. Tuy nhiên, so với cách tiếp cận "nằm im" của một số nước phương Tây gây ra nhiều ca tử vong, "các biện pháp phòng ngừa COVID của TQ đã bảo vệ được mạng sống của đại đa số người dân", Zhang Yiwu nói với tờ Global Times. "Nhìn chung, chúng tôi đã vượt qua đại dịch một cách suôn sẻ".
Kỳ vọng chung
Trong Báo cáo Hạnh phúc Thế giới năm 2023 do Mạng lưới Giải pháp Phát triển Bền vững của Liên hợp quốc công bố, Phần Lan được xếp hạng là quốc gia hạnh phúc nhất thế giới. TQ đại lục được xếp hạng thứ 64, cao hơn năm 2022 khi nước này được xếp hạng thứ 72 và năm 2021 là thứ 84.
Đề cập đến kết quả xếp hạng khác nhau giữa báo cáo và khảo sát của Ipsos, Boyon cho biết hai báo cáo này khác nhau theo nhiều cách và cũng bổ sung cho nhau. Chỉ số Hạnh phúc của Liên hợp quốc, như được báo cáo trong Báo cáo Hạnh phúc Thế giới năm 2023, dựa trên dữ liệu từ một cuộc khảo sát trong đó người trả lời được yêu cầu đánh giá cảm nhận của họ về cuộc sống của mình, từ "cuộc sống tốt nhất có thể" đến "cuộc sống tồi tệ nhất có thể". Boyon cho biết, nó được mô tả là "điểm hạnh phúc chủ quan".
"Khảo sát của Ipsos đặt ra một câu hỏi khác: 'Xét cho cùng, bạn sẽ nói rằng bạn rất hạnh phúc, khá hạnh phúc, không hạnh phúc lắm hay không hạnh phúc chút nào?' Mức độ 'hạnh phúc' tự báo cáo từ cuộc khảo sát của chúng tôi có thể được coi là sự phản ánh tâm trạng của mọi người", ông nói thêm.
Ngoài ra, Boyon cho biết rằng cuộc khảo sát của Ipsos được thu thập trong cùng khoảng thời gian hai tuần ở mọi quốc gia, điều này khiến dữ liệu của họ cập nhật hơn và nhạy cảm hơn với tính theo mùa và các sự kiện hiện tại. Hơn nữa, vì cuộc khảo sát của Ipsos được tiến hành trực tuyến, nên các mẫu của nó có thể được coi là đại diện cho dân số người lớn nói chung dưới 75 tuổi, Boyon giải thích. "Nhưng ở hầu hết các 'quốc gia thu nhập trung bình' hoặc 'thị trường mới nổi', bao gồm cả TQ, các mẫu trực tuyến có xu hướng đô thị hóa hơn, có trình độ học vấn cao hơn, giàu có hơn so với dân số nói chung", ông nói với tờ Global Times.
Nhóm Báo cáo Hạnh phúc Thế giới cho biết trên trang web của mình rằng họ sử dụng dữ liệu quan sát được về sáu biến số bao gồm GDP bình quân đầu người, hỗ trợ xã hội, tuổi thọ khỏe mạnh, tự do, lòng hào phóng và tham nhũng.
Các biến số này dễ bị bất bình đẳng thu nhập hơn, Zhang Jiehai cho biết. "Các quốc gia và khu vực có nền kinh tế phát triển hơn, khoảng cách thu nhập nhỏ hơn và ý thức công bằng tương đối cao thường đạt điểm cao hơn", ông giải thích. "Đó là lý do tại sao các quốc gia Bắc Âu luôn đứng đầu bảng xếp hạng hạnh phúc của Liên hợp quốc trong thời gian dài".
Các cuộc khảo sát về hạnh phúc với các chỉ số riêng biệt có kết quả khác nhau, nhưng nhìn chung, mọi người trên khắp thế giới đều có một số kỳ vọng chung, như thu hẹp khoảng cách thu nhập, cải thiện sự công bằng và công lý, và xóa bỏ tham nhũng, Zhang Jiehai lưu ý.
Để nâng cao hơn nữa cảm giác hạnh phúc của người dân TQ, các chuyên gia đề xuất chính quyền nên nỗ lực hơn nữa trong việc cải thiện hệ thống phúc lợi xã hội, đặc biệt là trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và dịch vụ chăm sóc người cao tuổi ở vùng nông thôn. "TQ đã đạt được tiến bộ nhanh chóng trong việc cải thiện phúc lợi xã hội. Tuy nhiên, là một quốc gia đang phát triển với dân số đông, rất khó để so sánh tiêu chuẩn phúc lợi xã hội bình quân đầu người của TQ với các nước Bắc Âu", Zhang Yiwu cho biết. "Tiêu chuẩn này khác nhau tùy theo từng quốc gia về thế mạnh và thách thức".
Xếp hạng giảm sút của Vương quốc Anh
"TQ là nơi hạnh phúc nhất trên trái đất khi Vương quốc Anh tụt hạng", một bài báo đăng trên trang web Northamptonshire Telegraph vào ngày 24 tháng 3 cho biết. Khảo sát của Ipsos cho thấy 70 phần trăm người dân Anh coi mình hạnh phúc, giảm 13 phần trăm so với năm 2022.
Fleur, một giáo viên đã nghỉ hưu sống ở London, nói với phóng viên tờ Global Times rằng bà cảm thấy ít hạnh phúc hơn so với khoảng một thập kỷ trước, chủ yếu là do áp lực kinh tế mà bà phải trải qua. Fleur cho biết lương hưu của bà đang mất giá do lạm phát cao ở Anh, và bà cùng những người xung quanh cảm thấy bất an về một số vấn đề dai dẳng trong xã hội Anh, bao gồm khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn, tỷ lệ tội phạm gia tăng và tỷ lệ việc làm giảm.
Tại Hoa Kỳ, chỉ có 12 phần trăm số người được hỏi mô tả mình là "rất hạnh phúc", "tỷ lệ thấp nhất được ghi nhận kể từ khi NORC bắt đầu đặt câu hỏi này… vào năm 1972", theo một cuộc khảo sát trong nước của Hoa Kỳ do The Wall Street Journal và tổ chức nghiên cứu xã hội NORC tại Đại học Chicago công bố vào ngày 24 tháng 3. Khoảng 30% cho biết họ "không quá hạnh phúc".
Hoàn cảnh tài chính là yếu tố chính góp phần tạo nên hạnh phúc đối với một số người phương Tây, Zhang Jiehai phân tích. Ví dụ, tại một số quốc gia châu Âu, mọi người phải đối mặt với tình trạng tăng trưởng thu nhập chậm và chi phí sinh hoạt tăng nhanh. "Mức sống của họ đang có xu hướng giảm khi so sánh với những người tiền nhiệm của họ. Một cặp vợ chồng lao động chân tay khó có thể duy trì được mức sống của mình sau khi nghỉ hưu nếu con cái của họ cũng là lao động chân tay", Zhang Jiehai cho biết.