19/08/2026
PTSC - 60 Năm trưởng thành cùng Petrovietnam
PTSC 60 năm trưởng thành cùng Petrovietnam, từ nền móng dịch vụ dầu khí đến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu
Từ một lực lượng địa vật lý, địa chấn ra đời năm 1966 đến doanh nghiệp có thể đảm nhận EPC, EPCI và chế tạo hàng chục chân đế điện gió cho thị trường quốc tế, liệu tài sản lớn nhất của PTSC sau 60 năm thực chất không phải cảng biển hay nhà xưởng mà chính là năng lực kỹ thuật mà Việt Nam từng phải mua từ nước ngoài?
Năm 2026 đánh dấu hai cột mốc có quan hệ đặc biệt với nhau. Petrovietnam hướng tới 65 năm Ngày truyền thống 27/11/1961 – 27/11/2026, trong khi Tổng công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam PTSC kỷ niệm 60 năm Ngày truyền thống 13/8/1966 – 13/8/2026. Nếu nhìn xuyên suốt sáu thập niên, lịch sử PTSC gần như phản ánh thu nhỏ quá trình hình thành năng lực dịch vụ kỹ thuật dầu khí của Việt Nam, từ khảo sát địa vật lý, xây dựng căn cứ dịch vụ, phát triển công trình biển đến tổng thầu EPC, EPCI và hiện nay là năng lượng tái tạo ngoài khơi.
1. Sáu thập niên được xây dựng từ những bước chân địa chấn
Ngày 13/8/1966, Tổng cục Địa chất thành lập Đoàn Chuyên đề Địa vật lý Địa chấn. Đây được xem là điểm khởi đầu của dòng lịch sử dẫn tới PTSC ngày nay.
Năm 1973, Đoàn Địa vật lý 36F được thành lập trên cơ sở hợp nhất các đoàn chuyên đề điện, trọng lực và địa chấn. Năm 1975, đơn vị được chuyển về Tổng cục Dầu khí. Đến năm 1981, Công ty Địa vật lý được hình thành.
Năm 1989 đánh dấu một bước chuyển khác khi Công ty Địa vật lý và Dịch vụ Dầu khí GPTS ra đời trong bối cảnh các nhà thầu dầu khí nước ngoài bắt đầu trực tiếp tham gia hoạt động thăm dò tại Việt Nam.
Ngày 9/2/1993, PTSC được thành lập trên cơ sở sáp nhập GPTS và Công ty Dịch vụ Dầu khí PSC.
Mốc Sự kiện chính Khoảng cách từ 1966
13/8/1966 Thành lập Đoàn Chuyên đề Địa vật lý Địa chấn 0 năm
1973 Thành lập Đoàn Địa vật lý 36F 7 năm
1975 Chuyển về Tổng cục Dầu khí 9 năm
1981 Hình thành Công ty Địa vật lý 15 năm
1989 Chuyển thành GPTS 23 năm
9/2/1993 Thành lập PTSC trên cơ sở GPTS và PSC Gần 27 năm
13/8/2026 Kỷ niệm 60 năm Ngày truyền thống PTSC 60 năm
Điều đáng chú ý là PTSC không xuất hiện ngay lập tức với hình hài một tổng công ty dịch vụ kỹ thuật hoàn chỉnh. Năng lực ngày nay được hình thành thông qua hàng chục năm tích lũy liên tục.
2. Bài toán ban đầu không phải mở rộng doanh thu mà là giữ năng lực kỹ thuật ở lại Việt Nam
Trong giai đoạn ngành dầu khí Việt Nam phát triển mạnh ra thềm lục địa, nhu cầu về khảo sát, tàu dịch vụ, căn cứ hậu cần, cơ khí chế tạo, công trình biển, kho nổi, vận chuyển, lắp đặt và bảo dưỡng tăng nhanh.
Nhưng có một vấn đề lớn.
Theo hồi tưởng của GS.TSKH Hồ Sĩ Thoảng được PetroTimes dẫn lại, trong giai đoạn đầu hầu hết dịch vụ kỹ thuật dầu khí được các công ty nước ngoài thực hiện. Điều đó khiến một phần đáng kể chi tiêu trong các hợp đồng dầu khí chảy ra nước ngoài.
Bởi vậy, xây dựng PTSC và hệ thống dịch vụ kỹ thuật trong nước mang ý nghĩa kinh tế sâu hơn việc thành lập thêm một doanh nghiệp.
Mỗi công đoạn mà doanh nghiệp Việt Nam có thể tự thực hiện đồng nghĩa với việc gia tăng tỷ lệ giá trị được tạo ra trong nước, đồng thời tích lũy kinh nghiệm cho kỹ sư, nhà máy, cảng biển và chuỗi cung ứng Việt Nam.
Đó chính là nền tảng của quá trình nội địa hóa năng lực kỹ thuật.
3. Từ một công đoạn đến cả chuỗi EPC, EPCI
Sự trưởng thành rõ nhất của PTSC thể hiện ở phạm vi công việc doanh nghiệp có thể đảm nhận.
Chuỗi năng lực hiện nay trải rộng từ khảo sát, thiết kế, mua sắm, chế tạo, vận chuyển, lắp đặt, đấu nối và chạy thử cho tới vận hành và bảo dưỡng.
Điều này khác căn bản với mô hình chỉ bán nhân công hoặc cung cấp một dịch vụ đơn lẻ.
EPC bao gồm Engineering, Procurement và Construction, tương ứng thiết kế, mua sắm và thi công.
EPCI mở rộng thêm Installation, tức khả năng tổ chức lắp đặt công trình, đặc biệt quan trọng đối với những dự án ngoài khơi.
Một dự án ngoài biển đòi hỏi hàng loạt năng lực phải hoạt động đồng bộ. Thiết kế phải tương thích với khả năng chế tạo. Thiết bị phải được mua đúng tiến độ. Kết cấu phải được hoàn thành theo tiêu chuẩn chất lượng. Logistics phải đưa được những cấu kiện cực lớn ra cầu cảng. Phương án vận chuyển và lắp đặt trên biển lại phải tính đến tàu, thời tiết, tải trọng và an toàn.
Vì vậy, khả năng tiến vào EPC và EPCI chính là bước chuyển từ nhà cung cấp dịch vụ sang nhà tích hợp năng lực kỹ thuật.
4. Lô B và Lạc Đà Vàng trở thành phép thử của một PTSC ở cấp độ mới
Đến năm 2026, PTSC tiếp tục tham gia những dự án dầu khí lớn như Lô B và Lạc Đà Vàng.
Giá trị chiến lược của những dự án này không chỉ nằm ở quy mô đầu tư. Chúng tạo môi trường để kiểm chứng khả năng quản trị những công trình có độ phức tạp cao, nhiều nhà cung cấp, nhiều cấu phần kỹ thuật và yêu cầu tiến độ nghiêm ngặt.
Nếu cách đây vài thập niên câu hỏi đặt ra là Việt Nam có thể tự cung cấp được những dịch vụ dầu khí nào, thì hiện nay câu hỏi đã thay đổi.
PTSC có thể giữ lại bao nhiêu phần giá trị kỹ thuật trong một dự án ngoài khơi hoàn chỉnh.
Đây là thước đo quan trọng hơn rất nhiều so với việc đơn thuần đếm số lượng loại hình dịch vụ.
5. Cảng dịch vụ từ hạ tầng hỗ trợ trở thành tài sản công nghiệp chiến lược
Một góc cảng dịch vụ dầu khí của PTSC ngày nay đã phát triển thành Trung tâm công nghiệp năng lượng và hậu cần kỹ thuật PTSC.
Sự thay đổi tên gọi phản ánh một quá trình chuyển đổi về chức năng.
Cảng không còn đơn thuần là địa điểm tàu cập bến và cung ứng vật tư. Trong hệ sinh thái công nghiệp ngoài khơi hiện đại, hạ tầng cảng phải liên kết với bãi chế tạo, thiết bị nâng hạ, kho bãi, chuỗi logistics, cầu cảng tải trọng lớn và khả năng xử lý những kết cấu siêu trường, siêu trọng.
Điều này đặc biệt quan trọng với điện gió ngoài khơi.
Một chân đế turbine hay trạm biến áp ngoài khơi có kích thước và khối lượng rất lớn. Không phải bất kỳ nhà máy cơ khí hoặc cảng biển nào cũng có thể chế tạo, tập kết rồi đưa chúng xuống phương tiện vận tải biển.
Vì vậy, hạ tầng được PTSC tích lũy từ thời kỳ dầu khí đang trở thành lợi thế cạnh tranh cho thời kỳ năng lượng mới.
6. Con số 33 chân đế turbine cho thấy bước chuyển từ dầu khí sang điện gió đã đi vào sản phẩm thực tế
Một trong những số liệu đáng chú ý nhất là dự án chế tạo 33 chân đế turbine điện gió ngoài khơi cho Ørsted.
Con số này quan trọng bởi nó cho thấy PTSC không chỉ nghiên cứu khả năng tham gia điện gió ngoài khơi mà đã đưa năng lực chế tạo vào chuỗi cung ứng thực tế.
Bên cạnh đó, PTSC được đề cập trong các dự án trạm biến áp và kết cấu ngoài khơi như Hai Long, Fengmiao, Formosa 4 và Baltica 2.
Nếu phân loại theo thông tin được công bố, có thể thấy ít nhất hai nhóm sản phẩm lớn đang hình thành.
Năng lực từ dầu khí Sản phẩm hoặc ứng dụng năng lượng mới
Thiết kế công trình biển Kết cấu điện gió ngoài khơi
Cơ khí chế tạo Chân đế turbine
Chế tạo module ngoài khơi Trạm biến áp ngoài khơi
Logistics biển Vận chuyển kết cấu siêu trường, siêu trọng
Quản trị EPC, EPCI Điều phối các gói kỹ thuật phức tạp
Thi công ngoài biển Hạ tầng năng lượng ngoài khơi
Cảng và căn cứ dịch vụ Trung tâm chế tạo, tập kết và hậu cần
Quản lý an toàn, chất lượng Đáp ứng yêu cầu dự án quốc tế
Đây là điểm giao thoa rất rõ giữa dầu khí và điện gió ngoài khơi.
PTSC không cần xây dựng lại toàn bộ năng lực từ đầu. Doanh nghiệp đang tái sử dụng và nâng cấp những năng lực đã được tích lũy qua hàng chục năm.
7. Từ thay thế dịch vụ nhập khẩu đến xuất khẩu năng lực kỹ thuật
Đây có thể xem là một trong những thay đổi quan trọng nhất của PTSC trong 60 năm.
Giai đoạn đầu, mục tiêu là giảm sự phụ thuộc vào các công ty dịch vụ dầu khí nước ngoài.
Giai đoạn trưởng thành, PTSC tiến tới đảm nhận những công việc phức tạp hơn ngay tại Việt Nam.
Giai đoạn hiện nay, một phần năng lực kỹ thuật đó bắt đầu phục vụ các dự án quốc tế tại Đài Loan và châu Âu.
Dòng giá trị vì thế có dấu hiệu đảo chiều.
Trước đây Việt Nam mua nhiều dịch vụ kỹ thuật từ nước ngoài. Hiện nay doanh nghiệp Việt Nam có khả năng chế tạo kết cấu và cung cấp dịch vụ kỹ thuật cho dự án ở nước ngoài.
Đây mới là ý nghĩa sâu xa của khái niệm vươn ra thị trường quốc tế.
8. Ba cuộc chuyển đổi trong 60 năm
Có thể cô đọng hành trình PTSC thành ba lần thay đổi cấp độ năng lực.
Giai đoạn Chuyển đổi Giá trị tạo ra
Giai đoạn hình thành Địa vật lý, địa chấn sang dịch vụ dầu khí Xây nền tảng kỹ thuật
Giai đoạn trưởng thành Dịch vụ riêng lẻ sang EPC, EPCI Làm chủ công trình phức tạp
Giai đoạn mới Dầu khí sang năng lượng ngoài khơi và thị trường quốc tế Xuất khẩu năng lực kỹ thuật
Ba cuộc chuyển đổi này có tính kế thừa rất cao.
Không có kinh nghiệm địa vật lý và dầu khí sẽ khó hình thành nguồn nhân lực kỹ thuật.
Không có hàng chục năm thực hiện công trình biển sẽ khó tiến tới EPC và EPCI.
Không có năng lực EPC, EPCI, chế tạo, cảng biển và logistics sẽ rất khó bước vào điện gió ngoài khơi.
9. 60 năm PTSC và 65 năm Petrovietnam cho thấy một chuỗi phát triển song hành
PTSC kỷ niệm 60 năm vào năm Petrovietnam hướng tới 65 năm Ngày truyền thống tạo ra một sự giao thoa đáng chú ý.
Khoảng cách giữa hai dấu mốc chỉ 5 năm.
Điều đó phần nào phản ánh việc năng lực dịch vụ kỹ thuật đã xuất hiện từ rất sớm trong lịch sử hình thành ngành dầu khí Việt Nam.
Khi hoạt động dầu khí tiến ra biển, dịch vụ kỹ thuật phải tiến ra biển.
Khi dự án trở nên phức tạp hơn, năng lực tổng thầu phải phát triển.
Khi Petrovietnam mở rộng không gian từ dầu khí sang công nghiệp và năng lượng, PTSC cũng chuyển dịch từ dịch vụ dầu khí truyền thống sang những cấu phần mới của ngành năng lượng.
Đây không phải sự chuyển hướng đột ngột mà là kết quả của quá trình tích lũy kéo dài nhiều thập niên.
10. Giá trị lớn nhất của PTSC nằm ở năng lực có thể tái sử dụng qua nhiều chu kỳ năng lượng
Nhìn vào tài sản hữu hình, người ta dễ chú ý đến cảng, nhà xưởng, tàu dịch vụ, bãi chế tạo hay những kết cấu khổng lồ đang được hoàn thiện.
Nhưng tài sản khó sao chép hơn nằm ở phía sau những công trình đó.
Đó là đội ngũ kỹ sư đã trải qua dự án thực tế, quy trình quản trị EPC và EPCI, hệ thống kiểm soát chất lượng, quản trị an toàn, năng lực mua sắm quốc tế, logistics ngoài khơi, kinh nghiệm chế tạo kết cấu lớn và khả năng phối hợp hàng nghìn hạng mục trong một dự án.
Những năng lực này không mất giá trị chỉ vì cơ cấu năng lượng thay đổi.
Chúng có thể được chuyển từ dầu khí sang điện gió ngoài khơi và những hạ tầng năng lượng biển khác.
Đó cũng là lý do PTSC có vị trí đáng chú ý trong chiến lược mở rộng không gian công nghiệp và năng lượng của Petrovietnam.
Từ Đoàn Chuyên đề Địa vật lý Địa chấn năm 1966, Công ty Địa vật lý năm 1981, GPTS năm 1989, PTSC năm 1993 đến những dự án EPC, EPCI và chuỗi cung ứng điện gió ngoài khơi năm 2026 là một hành trình kéo dài 60 năm.
33 chân đế turbine điện gió ngoài khơi, những dự án như Hai Long, Fengmiao, Formosa 4, Baltica 2 cùng sự hiện diện tại Lô B và Lạc Đà Vàng cho thấy PTSC đang đứng tại giao điểm giữa hai thời kỳ, tiếp tục phục vụ dầu khí đồng thời biến kinh nghiệm công trình biển thành năng lực cạnh tranh trong ngành năng lượng mới.
Sau 60 năm, câu chuyện PTSC vì vậy không chỉ là câu chuyện một doanh nghiệp lớn lên cùng Petrovietnam. Đó còn là quá trình chuyển dịch từ phụ thuộc dịch vụ kỹ thuật nước ngoài sang làm chủ, từ làm chủ sang tổng thầu và từ tổng thầu trong nước sang từng bước đưa năng lực kỹ thuật Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
