25/05/2026
Ligji në Kosovë: letra e bukur dhe realiteti i zbehtë
Në Kosovë kemi ligje për çdo gjë. Nga Kushtetuta te rregulloret komunale, korniza ligjore është e plotë dhe shpesh e përkthyer nga praktikat më të mira evropiane. Problemi nuk është mungesa e ligjit. Problemi është zbatimi.
Ligje të mira, institucione të dobëta
Miratojmë ligje moderne, por institucionet që duhet t’i zbatojnë mbeten me kapacitete të kufizuara. Inspektorati nuk ka vetura për në terren, gjykatat kanë mijëra lëndë të prapambetura, policia merret me urgjenca ditore. Ligji bëhet aspiratë, jo realitet.
Selektiviteti si normë
Zbatimi i ligjit shpesh varet nga kush je. Biznesi i vogël gjobitet për një reklamë pa leje, ndërsa ndërtimet pa leje në qendra të qyteteve qëndrojnë me vite. Qytetari pret 3 orë për një dokument, zyrtari e merr për 5 minuta me një telefonatë. Kur ligji zbatohet me dy standarde, besimi publik vdes.
Drejtësia e vonuar është drejtësi e mohuar
Një kontest pronësor merr 7-10 vite në gjykatë. Një rast korrupsioni zvarritet deri në parashkrim. Ndërkohë dëmi është bërë, palët janë lodhur, drejtësia ka humbur kuptimin. Ligji pa afate është vetëm tekst.
Kultura e mosndëshkimit
Raportet ndërkombëtare e thonë çdo vit: korrupsioni dhe mosndëshkimi janë plagë. Ligji për konfliktin e interesit ekziston, por zyrtarët vazhdojnë të jenë në borde. Ligji për deklarimin e pasurisë ekziston, por shpjegimet për milionat janë “hua nga daja”. Pa pasoja, ligji është këshillë.
Qytetari dhe ligji
Edhe ne si qytetarë kemi pjesën tonë. Parkojmë në trotuar sepse “vetëm 5 minuta”, ndërtojmë pa leje sepse “gjithë lagjja kështu e ka”, nuk kërkojmë faturë fiskale sepse “më lirë pa TVSH”. Pastaj ankohemi që shteti nuk funksionon. Zbatimi i ligjit fillon nga kultura jonë juridike.
Çfarë duhet ndryshuar?
Nuk na duhen më shumë ligje. Na duhet vullnet për t’i zbatuar këto që kemi.
Prioritizim: Më pak ligje të reja, më shumë buxhet për zbatim.
Llogaridhënie: Performancë e matshme për gjyqtarë, prokurorë, inspektorë.
Transparencë: Vendimet publike, me arsyetim të qartë.
Barazi: Ligji vlen njësoj për ministrin dhe për muratorin.
Në fund, sundimi i ligjit nuk matet me numrin e neneve në Gazetën Zyrtare. Matet me besimin e qytetarit se nëse i shkelen të drejtat, ka ku të ankohet dhe do të marrë drejtësi në kohë. Sot, atë besim ende nuk e kemi fituar.
Ju çfarë mendoni? Ku dështon më shumë zbatimi i ligjit në Kosovë: te politika, te gjykatat, apo te ne si shoqëri?