14/10/2026
Η φλοκάτη γεννήθηκε εκεί που η Ελλάδα κρυώνει περισσότερο, στις πλαγιές της Πίνδου, και λένε πως εφευρέτες της ήταν οι Βλάχοι της Σαμαρίνας, του ψηλότερου χωριού της χώρας στα 1450 μέτρα, ήδη από τον 5ο αιώνα, άνθρωποι που ζούσαν μέσα στα πρόβατα και έπρεπε να επιβιώσουν από το χιόνι. Δεν ήταν χαλί για το σαλόνι όπως την ξέρουμε σήμερα, ήταν η βελέντζα τους, η βαριά κάπα και το σκέπασμά τους μαζί, ένα ρούχο-κουβέρτα από χοντρό καραγκούνικο μαλλί που το φορούσαν οι τσοπάνηδες και το νερό γλιστρούσε πάνω του. Η λέξη της ίδια το λέει, έρχεται από το αρωμουνικό floc και το λατινικό floccus που σημαίνει τούφα, ενώ η άλλη της ονομασία, βελέντζα, έρχεται από το τουρκικό velense.
Η μαγεία της δεν γινόταν στον αργαλειό αλλά μετά, στη ντριστέλα, την νεροτριβή όπως την λένε αλλιώς, μια ξύλινη κυλινδρική δεξαμενή χτισμένη πάνω σε φυσικό ή τεχνητό καταρράκτη που εμφανίστηκε στον ελλαδικό χώρο στα μέσα του 19ου αιώνα και σώζεται ακόμα σε μέρη όπως η Μηλιά του Μετσόβου και το Ανθοχώρι. Εκεί έριχναν το υφαντό και για ώρες η ορμή του νερού το χτυπούσε, το περιδίνιζε και το ανακάτευε χωρίς κανένα απορρυπαντικό, μόνο με την πίεση του νερού, και αυτή η τριβή έλιωνε την λανολίνη, έσφιγγε την πλέξη και έκανε τις ίνες να φουσκώσουν και να πετάξουν έξω σε εκείνο το μακρύ, ακανόνιστο, αφράτο χνούδι που την κάνει να ξεχωρίζει, γιατί σε αντίθεση με τα άλλα shaggy χαλιά, η φλοκάτη έχει και τη βάση της από μαλλί, όχι από βαμβάκι.
Για τα βλαχοχώρια η φλοκάτη ήταν πλούτος, μια κοπέλα δεν παντρευόταν αν δεν είχε τέσσερις πέντε στην προίκα της, τόσες όσα τα πρόβατα της οικογένειας, με αυτή τύλιγαν τα νεογέννητα για να πάρουν τη μυρωδιά του κοπαδιού και να είναι γερά, με αυτή στρωνόταν το πάτωμα, με αυτή σκεπάζονταν. Ήταν βαριά, μύριζε λίγο προβατίλα όταν βρεχόταν, είχε χρώμα εκρού φυσικό ή μαύρο, και υπήρχε η χοντρή βελέντζα με μαλλί και από τις δύο μεριές για το πάτωμα και η πιο ελαφριά με πέλος μόνο από τη μία για σκέπασμα.
Αυτό το τόσο τοπικό πράγμα έγινε ξαφνικά επίσημο κράτος όταν το 1967 η λέξη flokati εμφανίστηκε για πρώτη φορά στα αγγλικά και τα ελληνικά Υπουργεία Οικονομικών, Βιομηχανίας και Εμπορίου αποφάσισαν να την κατοχυρώσουν, ορίζοντας πως φλοκάτη λέγεται μόνο το χειροποίητο στην Ελλάδα, από 100% μαλλί σε στημόνι, υφάδι και πέλος, με τουλάχιστον 1800 γραμμάρια μαλλί ανά τετραγωνικό και υποβεβλημένο υποχρεωτικά στην διαδικασία της νεροτριβής. Και μετά ήρθε το μεγάλο μπαμ, το 1970 η εταιρεία Gagalis άρχισε να την εξάγει στην Αμερική ως "a new look in casual floor coverings" και στα seventies έγινε μόδα παγκόσμια, από τις στάνες της Πίνδου στα σαλόνια της Νέας Υόρκης, και από τότε έμεινε σύμβολο. Σήμερα μπορεί να την βρεις συνθετική σε χίλια χρώματα, αλλά η γνήσια θέλει ακόμα τίναγμα και αερισμό έξω, ποτέ ζεστό νερό γιατί γίνεται τσόχα, και αν την γυρίσεις ανάποδα θα δεις την μάλλινη πλέξη της, βαριά, ανομοιόμορφη, ζωντανή ακόμα
Άννα Δανάλη πληροφορίες από το διαδύκτιο
