01/10/2026
📢 AVANS ÖDƏNİŞİ NƏDİR VƏ VERGİLƏR NECƏ HESABLANIR?
Avans ödənişi hələ təqdim edilməmiş mal, iş və ya xidmətə görə əvvəlcədən edilən ödənişdir.
❗ Vacib: Avans qaiməsi təqdim etmə qaiməsi deyil. 2026-cı ildən qüvvədə olan qaydaya əsasən, avans qaiməsi ödəniş qəbul edilməzdən əvvəl təqdim edilməlidir.
📌 Sadə dillə:
Əvvəl avans qaiməsi, sonra ödəniş.
1️⃣ SADƏLƏŞDİRİLMİŞ VERGİ
Avansın qəbul edilməsi özlüyündə sadələşdirilmiş vergi öhdəliyi yaratmır. Vergi mal, iş və ya xidmətin təqdim edildiyi dövrdə hesablanır.
Misal:
Mart ayında 3 000 AZN avans qəbul edilib, lakin malın təqdim edilməsi aprel ayında rəsmiləşdirilib.
Bu halda 3 000 AZN aprel ayının sadələşdirilmiş vergisi hesablanarkən nəzərə alınır.
📖 Vergi Məcəlləsi: 219.1-ci maddə
2️⃣ MƏNFƏƏT VƏ GƏLİR VERGİSİ
Avansın alınması avtomatik olaraq həmin məbləğin gəlir hesab edilməsi demək deyil. Gəlirin tanınması malın, işin və ya xidmətin təqdim edilməsi ilə bağlıdır.
Misal:
2025-ci ilin dekabrında 5 000 AZN avans qəbul edilib, mal isə 2026-cı ildə təqdim olunub.
Bu halda məbləğ 2026-cı ilin gəliri kimi nəzərə alınır.
📖 Vergi Məcəlləsi: 104.1 və 13.2.12-ci maddələr
3️⃣ ƏDV NECƏ HESABLANIR?
ƏDV üzrə qayda fərqlidir. Avans ödənişi qəbul edildiyi ayda ƏDV öhdəliyi yaranır.
Misal:
Mart ayında 3 000 AZN avans qəbul edilibsə, həmin məbləğ üzrə ƏDV mart ayının bəyannaməsində əks etdirilir.
📖 Vergi Məcəlləsi: 166.1-ci maddə
4️⃣ AVANS ÜZRƏ ƏDV ƏVƏZLƏŞDİRİLƏ BİLƏRMİ?
Avans ödənişi üzrə ƏDV-nin hesablanması onun əvəzləşdirilməsi demək deyil.
Yalnız avans qaiməsi olduqda, təqdim etmə qaiməsi olmadan həmin ƏDV əvəzləşdirilə bilməz. Əvəzləşdirmə üçün Vergi Məcəlləsinin tələblərinə uyğun sənədlər olmalıdır.
📖 Vergi Məcəlləsi: 175.1-ci maddə
💡 YADDA SAXLAYIN!
🔹 Sadələşdirilmiş vergi – təqdimetmə dövründə;
🔹 Mənfəət və gəlir vergisi – gəlirin tanındığı dövrdə;
🔹 ƏDV – avansın qəbul edildiyi dövrdə hesablanır.